اطاعت فضیلت نیست

بچه که بودیم هر وقت میخواستند کودکی را تحسین کنند و برای او فضیلتی را قابل تقدیر بدانند، دو صفت بیش از هر چیز دیگری برای والدین ما ارزشمند بود:

۱/ حرف گوش کن

۲/ درس خوان

احتمالا هیچکداممان به یاد نداریم که گفته باشند، آفرین به پسر یا دختر فلانی، چقدر خلاقیت دارد. یا مثلا یک جایزه بابت اینکه از خودگذشتگی کردی، یا فلان مساله را از راه حلی که مختص خود ِ خود ِ خودت بود حل کردی. کافی است مقایسه کنیم بین تحسین بابت «حرف گوش کنی» با سایر فضایل مثل صداقت، سخاوت، شجاعت، تعاون، نوع دوستی، گذشت و…

قسمت «درس‌خوان» بودن موضوع این یادداشت نیست. صحبتم در مورد #فضیلت_اطاعت است. ما به گونه‌ای تربیت شدیم که برای تحسین و تشویق باید به «چشم گفتن» پناه می بردیم. گاه وجدانمان را به میان می کشیدند و عاطفه مان را باج می گرفتند نه بخاطر اینکه کاری قبح ذاتی دارد یا بد است بلکه بخاطر اینکه از حرف «بزرگتر» سرپیچی شده و ما می پنداشتیم سیاه ترین لکه را بر دامن سفید خود انداختیم.

خب، ما فرزندها بزرگ شدیم و به نقش های دیگری ورود پیدا کردیم. کارمند، پدر، مادر، کارشناس، مشاور و… فکر میکنید آیا توانستند به آن فضیلت جعلی پیروز شویم یا با همان تربیت وارد در نقشهای بعدی شدیم؟ نمیخواهم در مثال‌ها وارد شوم و ترجیح میدهم خودم و شما را به تفکر در این وضعیت دعوت کنم

چه بسیار مردهایی که تلخ ترین زندگی را برای خود تدارک دیدند چون می پنداشتند، چشم گفتن و اطاعت کردن فضیلت است. در برابر رئیس و مدیر جسارت تمرد نداشتند و خود را در برابر آنچه حق نمیدانستند، به دام مسئولیت فکری و بعضا قضایی انداختند. در زنان پیرامون خود چند نفر را میشناسید که به زندگی نامطلوبشان ادامه میدهند فقط بخاطر اینکه اطاعت را فضیلت میدانند و جسارت تمرد ندارند؟

من نمیگویم هرکه تمرد کرد خوشبخت است اما میگویم هرکه اطاعت را فضیلت دانست بدبخت است! اینکه با غبطه به فرزندان حرف گوش کن دیگران نگاه میکنید و آنها می ستایید و بعضا به عنوان الگو به فرزندان خودتان معرفی میکنید فقط بخاطر اینکه نظیر موم در دستان والدینشان هستند، به جهت آن است که ما را در کودکی با فضیلتی جعلی تربیت کرده‌اند. یادتان باشد، یادتان باشد، یادتان باشد … نظام های رسمی آموزش در هر ساختار سیاسی، اطاعت را فضیلت معرفی خواهند کرد چراکه در ادبیات سیاسی، شهروند خوب، شهروند مطیع است. اگرچه آن را با ژست قانونمداری و قانومندی به شما تعارف خواهند کرد. اگر عمری باشد در تفاوت میان قانون و دستور برایتان خواهم نوشت …

کودکانتان را آزاده تربیت کنید حتی به قیمت تمرد از خودتان ! به همین باور است که عنوان یادداشتهای شخصی ام در بحث آموزش را #تربیت_حریت گذاشته ام چون معتقدم اخلاق منهای اختیار قابل تحقق نیست

پاسخ دهید